Wsparcie digitalizacji sieci ciepłowniczych
Dotacje i opcjonalne pożyczki dla koncesjonowanych operatorów sieci ciepłowniczych na cyfrowe sterowanie, które usprawnia pracę sieci i ogranicza zużycie energii.
Program Digitalizacja Sieci Ciepłowniczych finansuje budowę lub przebudowę automatyki, telemetrii i telemechaniki, czyli systemów zdalnego pomiaru i sterowania siecią. Narzędzia mogą nadzorować i sterować jej pracą, analizować przesył ciepła lub chłodu oraz lokalizować awarie. Ten zakres prac jest obowiązkowy.
Można dołączyć instalację OZE produkującą energię wyłącznie dla urządzeń telemetrii i telemechaniki, wraz z magazynem zintegrowanym ze źródłem OZE. Wsparcie obejmuje też wykorzystanie ciepła odpadowego ze sterowni sieci, pod warunkiem pracy instalacji w wysokosprawnej kogeneracji, czyli wspólnym wytwarzaniu ciepła i energii elektrycznej; projekt może obejmować przyłączenie do sieci przesyłowej. Finansowane prace muszą wynikać z zaleceń audytu ex ante.
Dotacja wynosi do 50% kosztów kwalifikowanych inwestycji, a pożyczka do 100%; każda z tych form mieści się w przedziale 500 tys.–50 mln zł. Można wnioskować o jedną z nich lub obie łącznie. Koszty przygotowania i zarządzania inwestycją są ograniczone, każde osobno, do 10% kosztów kwalifikowanych, a wartości niematerialne i prawne do 50%. Zakup gruntów lub budynków jest wyłączony. VAT kwalifikuje się tylko wtedy, gdy jest ostatecznie ponoszony i nie ma prawa do odliczenia jakiejkolwiek jego części. Okres kwalifikowania kosztów to 1 stycznia 2021–31 grudnia 2030 r., z zastrzeżeniem zakazu rozpoczęcia inwestycji objętej pomocą publiczną przed wnioskiem.
Pożyczka podlega spłacie i nie może zostać umorzona. Preferencyjne oprocentowanie roczne wynosi WIBOR 3M plus 0,5 punktu procentowego, co najmniej 1,5%; opcja rynkowa korzysta z metody stopy referencyjnej Komisji Europejskiej i nie stanowi pomocy publicznej. Odsetki płaci się kwartalnie, po raz pierwszy na koniec kwartału następującego po kwartale wypłaty pierwszej transzy. Finansowanie może trwać do 15 lat od planowanej pierwszej wypłaty do ostatniej raty kapitałowej. Możliwa karencja w spłacie kapitału biegnie od ostatniej transzy do pierwszej raty kapitałowej, lecz nie dłużej niż do 12 miesięcy po zakończeniu inwestycji.
Zweryfikowane nabory są zamknięte. Program przewiduje podpisywanie umów do 31 grudnia 2026 r. i wydatkowanie środków do 31 grudnia 2030 r.; są to daty wdrażania programu, odrębne od terminów składania wniosków.
Kwalifikowalność
- Wnioskodawca musi być przedsiębiorstwem energetycznym prowadzącym koncesjonowaną działalność w zakresie przesyłu i dystrybucji ciepła zgodnie z polskim Prawem energetycznym.
- Audyt ex ante musi określać prace, metodykę obliczeń i planowane efekty: zmodernizowane węzły z telemetrią, zdigitalizowane sieci, oszczędność ciepła i energii pierwotnej oraz redukcję CO₂. Dodatkowe wskaźniki zależą od zakresu instalacji OZE i innych elementów. Tę samą metodykę stosuje się w audycie ex post i pięcioletnim okresie trwałości. Efekt ekologiczny 10% jest oczekiwany, lecz nie jest bezwzględnym wymogiem ani kryterium punktowym; zadeklarowane wskaźniki trzeba osiągnąć.
- Jeśli wsparcie stanowi pomoc publiczną, wniosek trzeba złożyć przed rozpoczęciem robót budowlanych, wiążącym zamówieniem urządzeń lub innym nieodwracalnym zobowiązaniem. Zakup gruntu, koncepcja techniczna, studium wykonalności i uzyskiwanie pozwoleń nie są rozpoczęciem inwestycji. W zamówieniach publicznych ogłoszenie przetargu może nim być, chyba że zastrzeżono możliwość unieważnienia przy braku środków publicznych; instrukcja uwzględnia też udokumentowane ustawowe przesłanki unieważnienia. Inwestycja nie może być już zakończona w dniu złożenia wniosku.
- Nie można finansować kosztów już pokrytych z publicznych środków krajowych, zagranicznych lub innych środków budżetu UE. Trwałość inwestycji trzeba zachować przez pięć lat od zakończenia.
- NFOŚiGW ocenia zdolność przedsiębiorstwa do sfinansowania i utrzymania projektu. Łączna wartość pomocy publicznej nie może przekroczyć luki w finansowaniu wyliczonej w modelu finansowym. Jest to niedobór finansowy projektu oceniany na podstawie przepływów pieniężnych przez 15 lat, przeliczonych na dzisiejszą wartość z użyciem kalkulatora średniego ważonego kosztu kapitału NFOŚiGW. Uwzględnia się nakłady inwestycyjne i końcową wartość aktywów; pomija dotacje, wypłaty i spłaty pożyczek, odsetki, amortyzację oraz zmiany kapitału obrotowego. Wartość pomocy, przeliczoną na ekwiwalent dotacji brutto przy pomocy kalkulatora, należy porównać z tą luką.
- Dla nieefektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego składa się oświadczenie o planie inwestycyjnym. Plan trzeba rozpocząć w ciągu trzech lat od rozpoczęcia finansowanej inwestycji i osiągnąć definicję efektywnego systemu właściwą na dzień zakończenia planu. Należy podać moce, paliwa i terminy budowy instalacji, ewentualnego zewnętrznego inwestora oraz docelowe udziały źródeł ciepła. Do końca 2027 r. definicja dopuszcza co najmniej 50% OZE, 50% ciepła odpadowego, 75% ciepła z kogeneracji lub 50% połączenia tych źródeł. Od 2028 r. warunki zaostrzają się: co najmniej 50% OZE, ciepła odpadowego lub ich połączenia; 80% ciepła z wysokosprawnej kogeneracji; albo połączenie z co najmniej 5% OZE i łącznie co najmniej 50% OZE, ciepła odpadowego lub wysokosprawnej kogeneracji. Dla późniejszych terminów zakończenia instrukcja oświadczenia przewiduje kolejne wymogi.
- Trzeba wykazać prawo do nieruchomości inwestycji. W użytkowaniu wieczystym, użytkowaniu, służebnościach, najmie, dzierżawie i trwałym zarządzie wykaz załączników z 2025 r. wymaga zasadniczo praw na co najmniej pięć lat po zakończeniu dla samej dotacji lub piętnaście lat dla pożyczki albo obu form łącznie. Trwały zarząd może być też ustanowiony bezterminowo. Dla własności przedstawia się tytuł i, gdy dotyczy, zgodę współwłaścicieli. Inne umowy cywilne muszą gwarantować trwałość; wskazaną alternatywą jest tabelaryczny wykaz praw do gruntów lub terminu ich uzyskania.
- Przy finansowaniu w formule project finance, co najmniej 15% kosztów kwalifikowanych musi pochodzić z własnego kapitału zakładowego pokrytego wkładem pieniężnym i wydatkowanego w pierwszej kolejności. Nie zalicza się tu kredytów, obligacji, pożyczek właścicielskich ani innych pożyczek. Obowiązują też dodatkowe warunki finansowe i rozszerzone zabezpieczenia wskazane w warunkach finansowania GWD.
- Projekt ograniczony do zakupu licencji jest odrzucany. Wnioskowana dotacja nie może przekraczać 10 tys. zł na tonę rocznej redukcji CO₂ ani 2 tys. zł na GJ rocznej oszczędności energii pierwotnej. Sprzęt używany lub nowy wyprodukowany wcześniej niż 24 miesiące przed montażem nie przechodzi kryterium kosztowego. Progi punktowe wynoszą 40% za zasadność, 60% za wykonalność, komplet punktów za efektywność kosztową i co najmniej 68 ze 113 punktów łącznie; wynik ogólny nie zastępuje kryterium, którego niespełnienie powoduje odrzucenie.
- Trzeba wywiązywać się ze zobowiązań publicznoprawnych wobec NFOŚiGW i właściwych podmiotów oraz cywilnoprawnych wobec NFOŚiGW. W poprzednich trzech latach nie może dojść do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez NFOŚiGW z przyczyn po stronie wnioskodawcy ani do rozwiązania umowy na wniosek wnioskodawcy. Wyjątek dotyczy rozwiązania za porozumieniem stron. Projekt musi zapewniać równy dostęp do dóbr, usług i infrastruktury bez dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
Jak złożyć wniosek
- Status
- zamknięte
- Otwiera się
- Zamyka się
- Warunki naboru
- Ten historyczny nabór jest zamknięty; mógł zakończyć się wcześniej po wyczerpaniu środków.[^c42]
III nabór jest zamknięty. Informacji o ogłoszonych naborach należy szukać na stronie programu NFOŚiGW. Zweryfikowana procedura z 2025 r. korzystała z Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD): załóż konto, wybierz program i wypełnij właściwy formularz dotacji lub pożyczki. Wniosek składa się elektronicznie z podpisem równoważnym własnoręcznemu lub podpisem zaufanym. Regulamin przewiduje wysyłkę do NFOŚiGW przez ePUAP lub e-Doręczenia; data nadania decyduje o zachowaniu terminu.
Przygotuj audyt ex ante, studium wykonalności i aktywny arkusz modelu finansowego oraz wymagany załącznik ekologiczno-techniczny, harmonogram pozwoleń, właściwe koncesje i dopuszczenia urządzeń, sprawozdanie dotyczące ciepłownictwa, prawa do nieruchomości, sprawozdania finansowe i potwierdzenie pełnego finansowania. Dołącz oświadczenie o nieefektywnym systemie, gdy dotyczy, oraz formularz informacji o pomocy publicznej, chyba że ubiegasz się wyłącznie o pożyczkę rynkową. Właściwe dokumenty dobierz z oficjalnego wykazu załączników.
NFOŚiGW ocenia wniosek i negocjuje kwotę, harmonogram, efekty, warunki spłaty oraz zabezpieczenia. Zobowiązanie do finansowania powstaje dopiero po podpisaniu umowy, pod warunkiem dostępności środków Funduszu Modernizacyjnego.